Oruç Baba Der ki:

Ellerimin ne kadar soğuk olduğunu söylediğinde onun beni, benim de onu sevmediğimi anladım. Çünkü eğer ortada bir kusur varsa; yanmayan ateş kadar, ateşi yakamayan da kusurludur.


TORBALI NAHİYESİ OSMANLI NÜFUS KÜTÜK DEFTERLERİNDE SANAT VE SIFATI “KAHVECİ ” İLE İLGİLİ AİLE KAYIT ÖRNEKLERİ (1321-1335 yıllara arası)

  • PDF
  • Yazdır
  • e-Posta

 

TORBALI NAHİYESİ OSMANLI NÜFUS KÜTÜK DEFTERLERİNDE SANAT VE SIFATI “KAHVECİ ” İLE İLGİLİ AİLE KAYIT ÖRNEKLERİ (1321-1335 yıllara arası)

                                                                                                                      Necat  ÇETİN[1]

  Son Osmanlı nüfus sayım defterlerinde kişilerin hane[2] genel bilgileri olduğu kadar aynı zamanda sanat ve sıfatları ile ilgili bilgilerde bulunmaktadır. Bu bilgiler toplumsal tarih araştırmaları yönünden önem taşımaktadır. Şuan Torbalı Nüfus Müdürlüğü arşivinde bulunan atik defterler olarak da adlandırılan 1321 yılı nüfus defterlerinde yaptığımız taramalarda sanatı “ kahveci, kahveci çırağı” olarak kayıt edilen hane reisleri çalışmamızın ana konusunu teşkil etmektedir. Araştırma Rumi 1321 ile 1335 yılları arası miladi 1905 ile 1919 yılları arasındaki kayıtları kapsamaktadır. 1332 yılından sonraki kayıtlar defter kullanılmaya devam etmesine karşılık hemen cumhuriyet dönemine geçmektedir. Defterlerde dikkatimizi çeken bu durumun bölgenin 1919 ile 1922 yılları arasında Yunan işgalinden dolayı sıkıntılı bir dönemden kaynaklandığını düşünmekteyiz. Söz konusu atik defterler 1976 yılına kadar kullanılmış ve aynı yıl bir komisyon gözetiminde Latin harflerine aktarılmıştır. 1976 yılındaki bu çalışma sırasında kapalı kayıt konumunda olan bazı hanelerin kaydının yeni aile nüfus defterlerine aktarılmadığı görülmüştür. Bu durum ekteki çoban kayıtlarını içeren listede de eski kayıtlar “HS” , yeni verilen hane numaraları ise “hane” olarak belirtilmesi gereğini doğurmuştur. Hane bölümünde hane numarası verilmeyen kayıtlar yeni defterlere geçirilmeyen hane kayıtlarıdır.[3]

Araştırma yöntemi:  Nüfus Müdürlüğü arşivinde bulunan son Osmanlı nüfus sayım defter kayıtlarının Osmanlıca orijinal metinleri incelenmiştir. İnceleme sonucunda Torbalı nahiyesine idari yönden bağlı 48 İdari birim bulunmaktadır. 48 idari birimin 3 tanesi mahalle şeklinde olup[4] geri kalan 45 idari birim köy ve nahiye merkezi statüsündedir. 48 idari birimde toplam 2577 hanede toplam 11647 kişinin kaydı bulunmaktadır.1321 sayım-yazımında 1920 hane reisinin sanat ve sıfatı yazılmıştır. Hane nüfus ortalaması 4,51’dir[5]. Bu idari birimlerde aşağıdaki tabloda da görüleceği üzere 1321 yılı ile 1335 yılları arasında 14 idari birimde 2 hanenin sanat ve sıfatı veya idari birimde lakabı kahveci- kahveci çırağı olarak kayıtlıdır. 1321 yılında sayımı yapılan hanelerden  % 0.416 ‘sının kahveci hane ( sekiz hane) reisleri oluşturmaktadır.

Araştırma denemesinin esas konusunu teşkil eden kahve ile ilgili nüfus kayıtlarına girmeden önce bazı bilgilerin verilmesinin uygun olacağı inancını taşımaktaydım.

İdari taksimat

 Torbalı nahiyesi ilçe olduğu 1926 yılına kadar İzmir merkeze bağlı nahiyedir. Nahiye merkezinde (bu günkü Torbalı Mahallesi) idari birim olarak üç mahalle (Orta, aşağı ve yukarı mahalle), 41 köy ve bu köylere bağlı üç mahalle (Tepe- Ertuğrul, Sepetçiler[6]- Mecidiye, Meşhet – Bulgar) bulunmaktadır.[7] Bu köylerden Fetrek (Vişneli), Dere, Gökyaka Tekke, Cumalı ve Sinek Karyesi (Köyü) 1933 yılında idari birim olarak İzmir Kemalpaşa ilçesine[8] , Belenbaşı, Kırıklar[9] köyleri 1937 yılında ve Karacaağaç Köyü 1950 yılında İzmir Buca’ya, Havuzbaşı Köyü ise 1960 yılında İzmir Bayındır ilçesine Torbalı ilçesinden ayrılarak bağlanmıştır. 1948 yılında Tire ilçesinin idari birimi iken, Torbalı ilçesine bağlanan Kırbaş, Naime, Tulum, Subaşı, Atalanı(Burgaz) Göllüce ve Bülbülderesi köyleri 1905 yılında Torbalı nahiyesinin idari birimi olmadığı için araştırma alanı içine alınmamıştır.

1321 (1905) sayım-yazımında kullanılan defterler hakkında kısa bilgi

 Torbalı Nüfus Müdürlüğü arşivinde “Atik Defterler” olarak adlandırılan inceleme yaptığımız defterler 50 X 75 cm boyutundadır. Bazı defterlerin sayfa yaprakları yıpranmış, yırtılmış haldedir. Kayıtlar çok düzgün bir yazı şekliyle rika (el yazısı) ile yazılmıştır. Defterlerin ilk sayfasında “İşbu defter 298 sayfadan ibaret olunur. Fi 10 Mart 1290” ibaresi vardır. Sonlarında ise “ Yenilemesi……/…./ 1978 tarihinde bitirilen……….. İdari birimi yeni ciltlere aktarıldı” ibaresi olup aktarımı yapan memurların adı-soyadı ve imzaları bulunmaktadır. Defterler 1978 yılına kadar kullanılmıştır.

Hane numaralarının incelenmesi

 Deftere kayıt olan her haneye bir hane numarası verilmiştir. Ancak bilgilerin yeni defterlere aktarımın yapıldığında bazı hanelerin bilgileri hanenin nüfus yönünden işlem görmemesi üzerine yenilemeye alınmamıştır. Bu nedenlere ilk verilen hane numarası “HS” olarak yenilemeye alınanları ise “Hane” olarak adlandırdık.

Giriş:Türk kültüründe şarkılara[10], türkülere[11], hatta atasözlerine[12] konu olan kahve, Osmanlı toplum yaşamında 17 yüzyıldan itibaren yavaş yavaş girmeye başlamış, 19. ve 20 yüzyılda ise yerini korumaya çalışmıştır. Kahvehaneler önce şehir merkezlerinde açılmaya başlamış, daha sonra ücra köylere kadar ulaşmıştır.

Köy (Torbalı – Ormanköy) kahve anlatımları:Köylerde kahveler hemen hemen her şeyin konuşulduğu, bilgi alınıp verildiği mekanlar haline gelmiş, toplumu bir nevi eğiten, toplumda adap ve muaşeret kurallarının öğretildiği, örnek alındığı yerler olmuştur. Köylerde kahveler mekan olarak açılmadan önce kişiler yanlarında kahve takımlarını taşırmış. Bazıları bellerindeki kuşaklarda küçük bir cezve, fincan, şeker ve kahveyi bulundurur, istediği yerde hemen bir ateş yakar, kahvesini pişirir, tiryakiliğini böylece yer ve mekan sınırı olmadan giderirmiş. Kahve pişirmek ayrı bir hüner istediğinde özellikle hayırlı işlerde kızın kahve pişirmesi ve gelen dünürcülere ikram etmesi ayrı bir hava verirmiş.  Köy yerlerinde kahveler açılmadan önce köyün ileri gelenlerinin her türlü ihtiyacını karşıladığı, gelen misafir ve yolcuların ağırlandığı odalar varmış. Bu odalarda kişiler toplanır, günlük yaşamlarını sürdürürlermiş.

Kahveler açılmaya başlandıktan sonra devamlı bu işi yapanlara lakaplarda verilmeye başlanmış. Kahvelerin açılmaya başlaması toplumda çay içiminin yaygınlaşmasıyla beraber artmaya başlamış. Köy yerlerinde kahveler sabah ezan zamanı açılır, kahvenin açıldığı belli olsun diye sobada saman yakılır, üzerine hafif yollu ıslatılır, çıkan duman evden bakıldığında görülürmüş. Dumanın çıkması bir işaret olarak algılanırmış. Köyde oturanlar sabah çayını kahvede içerler, eve dönüp sabah yemeğini (kahvaltı , genellikle çorba) yedikten sonra tarlalarına giderlermiş. Kahve sabah saat 7-8 civarında kapanır, akşam üstü yeniden açılırmış.

Kahvelerde iki bölüm bulunurmuş. Sedir ve masalar bölümü. Yaşlılar için bir tarafa sedir yapılır. Gelen yaşlılar burada bağdaş kurarak otururlarmış. Yaşlılar hayatta başından geçenleri tatlı tatlı anlatırken etrafına diğer kişiler bir halka halinde dizilir anlatımı can kulağı ile dinlerlermiş. Tam anlatımın en can alıcı yerinde anlatımcı kendisine ısmarlanan kahveden bir yudum alır, o aradaki geçen zaman dinleyiciler için adeta saatler gibi olurmuş.

Televizyonun daha her tarafa girmediği zamanlarda en önemli iletişim aracı radyoymuş. Saat 13.00 ve akşam saat 19.00 haberleri zamanı radyo açılır ajans haberleri dikkatlice dinlenirmiş. Bu sırada kahve içinde kesin sessizlik hakim olurmuş. Kazaya(İlçe)  ya da şehre giden birisi yanında getirdiği gazeteyi kahveye bırakır. Taki yeni bir gazete gelene kadar o gazete evirilir çevirilir tekrar tekrar okunurmuş. Okuma bilmeyenlere okuma bilenler okurmuş.

Askerden gelmemiş olanlar kesinlikle kahveye alınmaz, gelenler toplumdaki hiyaraşik konumuna göre otururlar, kendisinden yaş ve makamca büyük kişinin önüne oturmak ayıplanırmış. Oyun oynamak ancak aileden birileri yoksa oynanırmış. Genellikle dama, 66, bom, domino, altı kol iskambil[13] oynanan oyunlardanmış. Oyunlar çayına, lokumuna oynanırmış.Bazen de iddialı olduğunda tüm kahvede bulunanlara.  Elektriğin olmadığı zamanlarda kahveler idare lambaları, sonraları gaz lambaları, en son gazyağı ile pompalı  lüx lambaları kullanılmış. Lüx lambalarının gazı yaklaşık 2 saat ortamı aydınlatır, tekrar gazyağı takviyesi yapılırmış. Ancak bu takviye genellikle saat akşam 20.00-21.00 civarında yapılırmış ki yaşlı kesim evlerine gitsin, gençlere oyun oynamak için ortam hazırlansın.

Kahvehaneler aynı zamanda köy düğünlerinin de vazgeçilmez ortamlarındadır. Zaman zaman da olsa kişilerin birbirleri ile husumetlerinin ortaya döküldüğü yerlerdenmiş. İlk önceleri kişilere ait yerler açılırken sonraları köy sandığı olarak tabir edilen köy tüzel kişiliklerine de ait yerler kahveye dönüştürülmüş. Buralar açık arttırma ile yıllık icara satılır, elde edilen gelir ile köy işlerine harcanırmış. Bu uygulama halen devam etmektedir.[14]

 

Sıfat ve sanatı kaydı kahveci/kahveci çırağı olan hane ve hane kişi sayısı tabloları

 

1321yılı sayım-yazımı

İdari Birim

Kahveci

Kahveci çırağı

Hane kişi sayısı

Yoğurtçular[15]

1

 

5

Hamidiye[16]

1

 

7

Sepetçiler[17]

1

 

5

Tepeköy[18]

1

 

3

Ertuğrul Mah.[19]

2

1

6

Karakızlar[20]

1

 

1

Karakuyu[21]

1

 

3

Toplam

8

1

30

 

 

1322 yılı kaydı

İdari Birim

Kahveci

Tepeköy

1

 

 

1324 yılı kaydı

İdari Birim

Kahveci

Kırıklar

1

 

 

1329 yılı kaydı

İdari Birim

Kahveci

Kahvecilik

Tepeköy

 

1

Çaybaşı

1

 

 

 

1331 yılı kaydı

İdari Birim

Kahveci

Tepeköy

1

Ertuğrul Mah.

1

 

 

1332 yılı kaydı

İdari Birim

Kahveci

Torbalı

1

 

 

1335 yılı kaydı

İdari Birim

Kahveci

Dağkızılca

1

 

 


Kayıtlarda babasının adı kahveci olanlar

İdari Birim

Kayıt örneği

Tepeköy

Kahvecioğlu Süleyman

Kırıklar

Kahveci Mehmet

Karakuyu

Kahveci Bekir

 

 

Kayıtlardaki ailelerden idari birimde lakapları kahveci olanlar

İdari Birim

Kayıt örneği

Hamidiye

Kahveci Çavuş

Ertuğrul Mah

Kahveci Ali

Çakırbeyli

Kahveci Aliler

Cumalı

Kahveciler

Karaot

Kahveciler

 

 

 

idari birimler

 

 

 

 



[2]Hane deyimi konusunda bakınız ; Nejat Göynüç,” Hane Deyimi Hakkında”. İ.Ü.E.F. Tarih Dergisi 32, (1979). Sh.331-348

[3]Ekteki çoban kayıtları nüfus tablosuna bakınız

[4]Bunlar Tepeköy Ertuğrul Mahallesi, Sepetçiler(Çaybaşı) Mecidiye Mahallesi ve Meşhed (Şehitler) Bulgar Mahallesidir.

[5]Tarihi demografi araştırmalarında hane nüfus ortalaması araştırmacıya göre değişmekle beraber 4 ile 5 rakımı kabul edilmektedir.

[6]Sepetçiler köyü bugünkü Çaybaşı Atatürk mahallesidir. Daha sonrası Sepetçiler ve Mecidiye Çaybaşı çatısı altında birleşmiştir.

[7]Ekteki yerleşim yerlerini gösterir tabloya bakınız. Ertuğrul 1335 yılında Tepeköy’den ayrı bağımsız mahallesidir.

[8]Başbakanlık Arşivi 30.05.1933 tarih ve 9603 sayılı belge.

[9]Başbakanlık Arşivi 05.05.1937 tarih ve 12976 sayılı belge.

[10]“Bir fincan kahve olsam kırk yıl hatıram vardır…”,

[11]” Kahve Yemen’den gelir…”

[12]“Bir fincan kahvenin kırk yıl hatırı vardır”.

[13]Bu oyun 52 kağıdı ile oynanır. Oyunu üçerli iki grup içinde her grubun içinde olan birer usta oyuncu yönlendirir. Bazı işaretler ile işaretleşilir. Örneğin ağzın şişirilmesi elinde papaz sağ omzun kalkıp inmesi vale, hap oyun gücü yüksek sayılı kağıt anlamındadır. Kaybeden tarafın ustası hesabı öder. Takım oyudur. Şuan oynayan yok gibi.

[14]Bu konuda bilgilerini aktaran Sayın Kemal Dağdeviren’e ( 1936 Torbalı Ormanköy doğumlu ve aynı yerde ikamet eder) teşekkür ederim.

[15]1321 sayım- yazımında hane sayısı 29 kişi sayısı:144 Yazım tarihi: 29 Mayıs 1321 Torbalı Nüfus Müdürlüğü arşivi atik defter cilt 3 sayfa 5-15

[16]1321 sayım- yazımında hane sayısı 52 Kişi sayısı: 214 Yazım tarihi: 15-16  Mayıs 1321 Torbalı Nüfus Müdürlüğü arşivi atik defter

[17]1321 sayım- yazımında hane sayısı 27 kişi sayısı: 146 Yazım tarihi: 8  Mayıs 1321 Torbalı Nüfus Müdürlüğü arşivi atik defter 

[18]1321 sayım- yazımında hane sayısı 63 kişi sayısı: 280 Yazım tarihi: 27/28/29 Nisan 1321 Torbalı Nüfus Müdürlüğü arşivi atik defter cilt 1 sayfa 19-221

[19]Önce Tepeköy’e bağlı bir mahalle iken 1329 yılında Hane 80 ‘den sonra ayrı bir idari birim olmuştur. Eski adı Tatar Mahallesidir. 1321 sayım- yazımında hane sayısı 59 kişi sayısı: 250 Yazım tarihi: 1-2 Mayıs 1321 Torbalı Nüfus Müdürlüğü arşivi atik defter cilt 2 sayfa 1-65

[20]1321 sayım- yazımında hane sayısı 84 kişi sayısı: 431 Yazım tarihi: 11-12 Temmuz 1321 Torbalı Nüfus Müdürlüğü arşivi atik defter cilt 16 sayfa 75-164

[21]1321 sayım- yazımında hane sayısı 103 kişi sayısı: 614 Yazım tarihi: 19-20-21-22 Temmuz 1321 Torbalı Nüfus Müdürlüğü arşivi atik defter cilt 8 sayfa 1-58

 

 

İdari birim ve
 Hane sıra no[1]

Hane no[2]

İsim
 ve şöhreti[3]

Sanat sıfatı

Baba adı

Doğum yeri

D.Yılı
 (Rumi)

D.Yılı
(Miladi)

1321 sayımındaki
kişi sayısı

Ailenin
soyadı[4]

Lakapları

Açıklama

Yoğurtçular

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

26

22

Koca Şerif Ali

Kahveci

Rasim

 

1275

1859

5

ÇALIŞKAN

 

Ayrancılar'a
nakil

Dağkızılca[5] 1335

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

115

114

Balbeyoğullarından Said

Kahveci

Hüseyin

Erzincan

1304

1888

 

BALBEY

Seyyitin İbrahim

 

Hamidiye[6]

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

9

9

Ali oğlu Mustafa

Rençber

Ali

Hasköy[7]

1272

1856

7

ÖZEL-ÖNER-
İSKEÇELİ

Kahveci çavuş

 

Torbalı[8] 1332

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

177

117

Selanik muhacirlerinden Yaşar

Kahveci

Bayram

Selanik

1305

1889

 

KANLILAR

 

 

Çaybaşı [9] 1329

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

128

 

Berberlice Süleyman

Kahveci

Arslan

Yanya

1305

1889

 

TEMİZLEYİCİ

 

Kapalı kayıt

Sepetçiler[10]

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

17

282

Melek Ahmet oğlu Süleyman

Kahveci

Mehmet

Çatalca

1289

1873

5

 

 

Kapalı kayıt

Tepeköy

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

27

27

Hacı Arap Mehmet

Rençber

Kahvecioğlu Süleyman

Erzincan

1248

1832

3

KARADUMAN

Arabacı Kazım

Kapalı kayıt

1322

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

64

64

Hüseyin Bekiraki

Kahveci

Hasan Bekiraki

Girit Kandiya

1290

1874

 

KIRBAÇ

 

Cumaovası[11]
Bulgurca nakil

1329

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

94

94

Arslan

Kahvecilik

Talib

Ergeri[12]

1278

1862

 

 

 

Kapalı kayıt

Ertuğrul[13]

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

8

8

Hüsnü Kerimaki

Kahveci

Cemali

Girit

1298

1882

3

SEVİNÇ

Cemalaki

 

53

49

Ademaki Said

Kahveci çırağı

Adem

Girit

1286

1870

2

 

 

Kapalı kayıt

54

50

Velilaki  Cemali

Kahveci

Velilaki

Girit

1284

1868

3

ÖZCAN

 

Kapalı kayıt

1331

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

100

89

Demirhisar muhacirlerinden Osman

Gündelikçi

İsmail

Demirhisar[14]

1310

1894

 

KINIŞ

Kahveci Ali

 

Çakırbeyli

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

8

8

Yörük Ali oğlu
Mehmet

Rençber

Ali

Çakırbeyli

1300

1884

3

SÖKMEN

Kahveci Aliler

 

Karakızlar

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

81

 

Mehmet Ağafaki

Kahveci

İbrahim

Girit Kandiye

1276

1860

1

 

 

Kapalı Kayıt

Kırıklar[15]

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

44

44

İzmir’li Nuri

Rencber

Kahveci Mehmet

İzmir

1289

1873

6

ÜNAL

Kara Kazımlar

 

Cumalı[16]

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

39

37

Kara Hüseyin oğlu Mehmet Hüseyin

Rencber

Mehmet

Cumalı

1256

1840

6

GÜNGÖR

Kahveciler

Kapalı kayıt

Kırıklar 1324

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

47

 

Köse oğlu Habib

Kahveci

Salih

Şarkikara hisar

1287

1871

 

 

 

Kapalı kayıt

Karakuyu

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

58

56

Hacı Nasuh oğlu hafidi kahveci Mehmet

Amele

Nasuh

Karakuyu

1275

1859

9

AKTÜRK

 

Kapalı kayıt

60

58

Kırlı Abdullah

Rençber

Kahveci Bekir

Karaağaç[17]

1279

1863

8

YILDIRAN

Kırlı
Abdullahlar

 

97

91

Rüsamatcı[18] oğlu Koca Hüseyin

Kahveci

Veli

Seydiköy[19]

1288

1872

3

ERDEN

 

Kapalı kayıt

Karaot

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

29

29

Dayı oğlu Ali

Rençber

Osman Ağa

Karaot

1261

1845

8

YILDIZ-ACAR

Kahveciler

 

 



[1]Buradaki Hane sıra no 1321 yılı (1904) sayım-yazımındaki verilen ilk nüfus hane numaralarıdır. 1976 yılındaki yenilemede bazı hane numaraları değişmiştir.

[2]1976 yılındaki hane numaralarının yenilenmesi sırasında aynı hanenin hane numarasını göstermektedir.

[3]Hane reisi ile ilgilidir.

[4]Bazı nüfus hanelerinde aynı hane olmasına rağmen birden çok soyadı görülmektedir.

[5]Söz konusu idari birim bölgede “Nahiye” adı ile de bilinmektedir.

[6]Şuna Torbalı’ya bağlı mahalle statüsünde idari birimdir. ( Özbey Mahallesi)

[7]Edirne Hasköy. Bu gün Bulgaristan sınırları içersindedir.

[8]1926 yılına kadar  nahiye merkezi Torbalı’dır. İlçe olması ile birlikte merkez mahallelerden bir idari birim olmuştur.

[9] Daha önce belde iken şuan Torbalı merkeze bağlı semt olmuştur.

[10]Daha önce ayrı bir idari birimdir. Defterin ilk sayfasında kıptı defteri notu düşülmüştür. Daha sonra Çaybaşı köyünün nüfus kayıt defterine ilave edilmiş, hane numaraları bu nedenle değişmiştir.  Şuan Torbalı Çaybaşı semtine bağlı idari birimdir. (Atatürk mahallesi)

[11]Menderes ilçesi

[12]Arnavutluk’ta bir yerleşim birimi.

[13]1329 (1913) yılında Tepeköy’e bağlı bir mahalledir. Söz konusu tarihten sonra ayrı idari birim olarak mahalle statüsü kazanmıştır

[14]Balkan topraklarındaki idari birim.

[15]Şuna Buca ilçesine bağlı köy statüsünde idari birimdir.

[16]Şuna Kemalpaşa ilçesine bağlı köy statüsünde idari birimdir.

[17]  Şarkikaraağaç olmalıdır. Çünkü bölgede Denizli’den işleri iç Anadolu bölgesindeki insanlara genel olarak verilen tabir “Kırlı” tabiridir.

[18]Osmanlı devletinde dış ticaret esnasında devlet tarafından bazı mallar üzerinden alınan vergi

[19]Bugünkü Gaziemir

 

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

Destan Romanlar

GENÇLİKTE VERİLEN SÖZ
Tuva Türklerinin Alday Buvçu Destanı, 104 sayfa.
Temin Adresi:
22 Kitaplık Setin Kampanya Fiyatı: 45 TL 
 

Sitemiz Facebookta

Joomla Templates and Joomla Extensions by ZooTemplate.Com

Ziyaretçi İstatistikleri

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterBugün1643
mod_vvisit_counterDün3097
mod_vvisit_counterBu Hafta4740
mod_vvisit_counterGeçen Hafta25224
mod_vvisit_counterBu Ay57868
mod_vvisit_counterGeçen Ay146124
mod_vvisit_counterToplam17538221

Şimdi: 17 misafir, 1 üye, 1 bots var.
IP: 34.201.121.213